Metadata-info

Omni desideranti notitiam

| | |
Juxta_commons_small
Sign in to your account | Sign up for account
Cn
Change


Tractatus iste super musicam composuit venerabilis ma
gister Philippus de Vitriaco.

Omni desideranti notitiam artis mensurabilis
musicae tam novae quam veteris optinereobtinere certas
hic rationes praesentes sub brevi compendio
pro posse meo propono fideliter adsignare. Cum
antiquitatem per Franconem notum est omnibus
tradidisse novitatem, quae per Philippum
in maiori parte subtiliter invenisse, et quia
voces seu notulas proportionabiliter oportet
omnes in hoc opere mensurare prout longae vel breves semibreves ac
minimae figurantur, ergo ad figurationem et valorem ipsarum breviter procedamus.


Longa sub forma quadrata figurata habens tractum a parte dextra, descen
dentem
vel adscendentem, vel duos quorum dextramdexter excedit in longitudine
sinistrum. Et tunc illa nota dicitur plica longa et valet tria tempora in
modo perfecto, duo autem in imperfecto.


Modus imperfectus est ipsas breves vel tempora velper numerum binarium computare
dicitur imperfectus eo quod numerus binarius est imperfectus. Numerus vero ternarius est
perfectus assumptus a trinitate, scilicet, pater, filius, et spiritus sanctus ubi est summa perfectio.


Modus perfectus cognoscitur per pausas, quando pausae inter longas sunt perfectae
vel quando de longa usque ad aliam longam per numerum ternarium melius
quam per binarium tempora computantur ut hic patet inferius.




Item longa licet valeat tria tempora in modo perfecto, sicut dictum est tamen tribus
imperficitur, videlicet quando sola brevis sequitur, aut praecedit, vel quando plures quam
tres breves ipsam sequuntur similiter imperficitur ut hic.



Si autem duae vel tres breves tantum sequuntur ipsam longam a

nulla sola brevi praecedente, a qua posset imperfici, perfecta est longa ipsa,
nisi punctus divisionis ponatur inter primam brevem et secundam,
vel inter primam et alias subsequentes.

C.Item longa ante longam in modo perfecto perfecta est. Et longa post quam punctus qui dicitur perfectus
immediate ponitur similiter
perfecta in modo perfecto ut hic.



Est quaedam alia nota sub forma quadrata habens tractum a parte
dextra, vel duos quorum dexter et contra, sicut ipsa
longa, sed in duplo
est latior ipsa longa, et tunc ipsa nota dicitur duplex longa, et
valet 6sextempora in modo perfecto, et quatuor in imperfecto. Et imperficitur duobus modis
tantum, videlicet, a sola brevi sequenti non praecedenti, sicut inferius hic
probabo
, vel quando plusquam3tres breves sequuntur ipsam dupplicemduplicem, et tunc
non valet nisi quinque tempora, ut hic patet.



Breves sub forma quadrata figurantur carens omni tractu.
Si vero habent tractum a parte sinistra, vel duos, quorum sinister
sit longior dextro tractu, tunc prima nota,plica brevis
appellatur, et valet tres semibreves in tempore perfecto.Tempus semibrevium
perfectum, est trium semibrevium assumptio pro qualibet brevi vel proferendo
valorem ipsarum, vel ipsius perfectionis numerando, tempus
imperfectum est,

quod valorem tantum semibrevium numeratur, variatur, et mensuratur, ut hic.



Item brevis imperficitur tribus modis, videlicet quando sola semibrevis
ipsam sequitur, aut praecedit, vel quando plures quam tres semibreves
ipsam similiter subsequuntur ut hic.



Et si duae vel 3estrestantum sequuntur nulla semibrevi praecedente, sola
praedicta dicitur talis
brevis, nisi punctus divisionis ponatur, inter vel secundam
et primam semibrevem, vel inter primam et alias subsequentes.
Item sicut longa ante longam perfecta est. Ita brevis ante brevem
dicitur perfecta, cum punctus immediate positus perficit ipsam brevem
tempore imperfecto, nisi per divisione modi forsitan assignetur, ut hic.



Item brevis imperficitur duppliciterdupliciter, videlicet a sola minima sequenti.
Et non a praecedenti
, vel a pluribus quam 3tres ipsam brevem
sequentibus, licet
multi teneant quod brevis imperficiatur a parte
praecedenti
per minimam, et duplex longa imperficiatur a brevi
similiter praecedenti
. Dico quod falsum est. Nam brevis ipsa non
imperficitur a
minima, quantum ad totum cum minima non subiciatur
brevi, immo semibrevi. Ergo quantum ad
partem quae est semibrevis,
ex hoc arguo, quotienscumque brevis imperficitur, a minima
non imper
ficitur, quantum ad totum, sed quantum ad partem. Videlicet, ad semibrevem,

et ita ad semibrevis quam semibrevem, et longa ante longam
nunquam possunt perfici a
parte praecedenti propter partem subsequentem,
ut hic
.



Item brevium quaedam recta et quaedam altera, nuncupatur, recta

valet unum
. Altera vero duo.Unde quotienscumque duae breves inven
iuntur
inter duas longas, prima recta est, alteraque secunda, et vo
catur altera,
quia alteratur. Nam suaalteratur natura suacum ipsa brevis naturaliter tantum unum
tempus valet et duo quotiens alteratur
. Item quando duae breves reperiuntur inter
punctum divisionis et longam, velinter longam et punctum,
secunda similiter alteratur, ut
hic.



Semibrevis ad modum corporis obliqui figuratur quae valet tres
minimas in maiori prolatione, duas autem in minori prolatione.
Multi ignorantes dicunt quod semibreves semper valere 3tres minimas.
Sed hoc est contra Franconem
, qui dixit, mentione facta de longis et
semibrevibus et de similibus. Idem iudicium habeatur quod in longis
et in brevibus invenitur perfectum et imperfectum, per distinctionem modi tempus.
Ita dico quod quodquodsemibrevibus idem est invenire per distinctionem ma
ioris prolationis et minoris. maior
prolatio est larga, vel lata
mensura, dans unicuique semibrevi 3tresminimas vel valorem
.
Minor prolatio est, brevis et modica mensura sub qua duae
minimae pro semibrevi, tantummodo possunt proferri, ut
hic.



IndeItemsemibrevis imperficitur 3ibustribusmodis sicut brevis et longa, videlicet quando sola
minima ipsam sequitur aut praecedit, vel quando plures quam tres sequuntur
minimae
, sicut de longa et brevi superius est dictum, ut hic.



Si vero duae minimae tantum, 3estresvel ipsam sequuntur, nulla sola minima
praecedente, perfecta est, nisi punctus divisionis ponatur inter primam, et secundam,
vel inter primas et alias, si fuerint subsequentes, ut hic.



Item semibrevis alteratur contra sicut brevis scilicet quando duae semibreves inveniuntur

inter duas breves, vel inter punctum divisionis et brevem, vel inter punctum
et brevem,brevem et punctum,ut
hic.



Minima, tot modis alteratur, unde ratio alterationis est ista, quia ubicumque
naturale aliquid deest, artificialiter debet reparari, aut remanebit imperfectum,
sed quando
duae breves solae inveniuntur, vel duae semibreves, et idem de minimis
deficit
. Ubi trinitas, ibi perfectio, ergo necesse est primam reparare, videlicet, per alterationem
unius illarum,
scilicet secundae. Si dicatur una illarum brevium potest esse longa imperfecta,
dico quod non. Quia propter longam sequentem, necesse esset ipsam esse perfectam
per regulam supradictam,
longa autem et contra. Unde brevis alteratur ad modum
perficiendum, semibrevis ad tempus, et
minima aperfectione, quod modus,
tempus, vel prolatio, hic similiter sunt perfecta, ut hic
.



Et nota est quod duplex est punctus de plurimum supradixi, est punctus perfectionis,
qui semper perficit longam in utroque modo, et brevem in utroque tempore, et semi
brevem in utraque prolatione. Est autem aliquis punctus divisionis, et ille
punctus
imperficit longam, dividendo breves, et imperficit brevem dividendo
semibreves, et imperficit semibrevem dividendo minimas

C. Unde videndum
est quomodo cognoscitur punctus ille divisionis a puncto perfectionis
, cum unus
habeat imperficere figuras,
et alius perficere, sicut dixi. Ubicumque punctus
ponitur post longam, perfectionis esse dicitur; quando vero post minimam, ponitur pro divisione
tunc adsignatur. Et notaest quod triplex est divisio, et triplex est perfectio,
videlicet, modi, temporis, et prolationis.

C. Item si punctus ponatur
inter duas breves, debet
dividere modum, nisi forte breves essent de tempore im
perfecto, post quas aliqua semibrevis sequeretur sola, quae in cincopam
reducitur ad praedictam brevem puncto perfectionis punctuatam.

C. Si autem
punctus ponatur immediate post brevem semibrevi sola sequente
pro perfectione temporis, dicitur semper esse. Item si punctus ponitur post semi
brevem, dicitur pro perfectione prolationis, videlicet semibrevis. Atque si post
semibrevem illam punctuatam sequeretur tunc semibrevis, pro divisione
temporis assignatur, nisi forte semibreves semibreves ille sint de minori
prolatione, post quas sequeretur aliqua sola minima quae reducitur
ad semibrevem praedictam, puncto perfectionis punctuatam per cincopam

et sic apparet qualiter cognoscitur unus punctus ab alio, ut hic.




Cum duplex sit modus, tempus, et prolatio, sicut dixi. Videndum
est de signis per quae distinguitur quadrangulus cum tribus tractulis
ponitur pro modo perfecto, quadrangulus vero cum duobus tractulis
pro modo imperfecto ponitur ut hic.



Circulus ponitur pro tempore perfecto. Semicirculus pro tempore
imperfecto ut hic.



Sicut est dare distinctionem per signa, inter modum perfectum, et
imperfectum. Ita est dare aliqua distinctio inter maiorem prolationem
et minorem, si contingat illam variare bene dico quod in signo tem
poris illius cuius fuerit superius assignato debent poni tres puncti

pro maiori prolatione, duo autem pro minori, ut hic.



Item modus, tempus, et prolatio, per rubeas distinguuntur figuras.
Unde quandocumque rubea ponitur longa, ponitur ad dextram. Ita quod si
nigrae fuerint de modo perfecto, rubeae erunt erunterunt de modo
imperfecto et e contrario ut hic.



Breves ponuntur rubeae ad differentiam temporis. Ita quod si nigrae breves
fuerint de tempore perfecto, rubeae erunt de imperfecto, et e contrario. Nisi
cum aliqua forsitan ordinetur, sicut in moteti tenore qui dicitur
in arboris, vel in tenore de In nova fert animus, ut hic.




Semibreves rubeae ponuntur ad differentiam prolationis ut si
nigrae fue
rint de
maiori prolatione rubeae erunt de minori, et e contrario.Nisi semi
breves forsitan cum aliqua brevi ordineturordinentur
, quia tunc ponentur ad diffe
rentiam temporisprolationis
, sicut in tenore de In arboris invenitur ibi.



Sincopa est divisio cuiuscumque figurae ad partes separatas quae ad invicem redu
cuntur perfectiones numerando
, et tripliciter videlicet in modo, tempore et prolatione.
Si fiat in modo, aut fiat in modo perfecto aut imperfecto. Si in modo perfecto,
tunc est reperire 3estresbreves separatas. Vel valorem pro longa, vel
unam brevem cum una pausa duorum temporum quae reducatur ad hanc
brevevembrevem. Si autem fiat in modo imperfecto, tunc est reperire
breves tantum separatas quae perfectiones modi numerando reducantur ad invicem, ut hic.



Si autem fiat in tempore fiat aut in tempore perfecto aut imperfecto. Si fiat in
tempore perfecto, tunc brevis dividitur in3tressemibreves separatas tantum, vel va
lorem quae similiter ad invicem reducuntur, vel ipsa puncto perfectionis punc
tuatur cuius tertia pars ad aliquam semibrevem solam ad ipsaipsam reducitur separata
ut hic.



Similiter in prolatione, fit duplex aut in maiori prolatione aut
in minori. Si autem in maiori, tunc est invenire 3tresminimas per semi
brevem separatas quae numerando perfectiones
prolationis ad invicem reducuntur.
Si autem fiat in minori prolatione
, tunc est invenire duas minimas tantum
pro semibreve separatas quiquaenumerando perfectiones ipsius prolationis ad in
vicem reducuntur ut hic.




Ligaturarum alia ascendens, alia descendens. Et quia ars loquitur de primis,
mediis et ultimis earum, idcirco de primis et ultimis ligaturae descen
dentis
, primo videamus sicut dicit ars prima descendens sine tractu lon
ga est,
sed si habuerit tractum a parte sinistra descendentem, dicitur esse brevis.
Similiter omnis ultima ligaturae descendentis longa est, nisi fuerit
in aliquo corpore figurata, ut hic inferius patebit.




Nunc de primis et ultimis ligaturis videamus sicut ars
quod prima
ascendens, semper est brevis, nisi a parte dextra tractum habuerit descenden
tem. Similiter omnis ultima ascendens brevis, nisi ponatur super penultimam
vel
a parte dextra tractum ascendentem similiter descendentem, ut hic.



Item omnis tractus ascendens in prima positione ligatura descendentis vel
ascendentis facit primas esse
semibreves. Et omnes mediae sunt breves
cuiuscumque sint ligaturae
. Ut hic.



Pausa est vocum omissio, seu asperitateaspiratio mensurata per tot corporibus quot
fuerit figurata. Unde pausa valet tot tempora quot continet spatia.
Nam si tenet unum, valet unum. Si tenet duo, valet duo. Si tenet
tria
, valet tria. Si tenet quatuor, immensurabilis est. Sed illa pausa quae
tenet dimidium spatium descendendo valet unam semibrevem de prolatione
qua fuerit. Quid ergo fiet de pausa
minimae cum minor pausa
non possit inveniri quam dimidii spatii
. Dico breviter et hoc tenetur
ab omnibus expertis in scientia
, quod pausa semibrevis debet descendere inferius a
linea. Pausa vero minimae debet ascendere superius a linea
, tenens dimidium
spatium
, ut hic.



Explicit ars perfecta in musica magistri Philippoti de Vitriaco.






Omni desideranti notitiam artis mensurabilis tam novae quam veteris
obtinere certas regulas huic praesentes sub brevi compendio proposse
meo propono fideliter assignare; cujus antiquitatem per Franconem
notum omnibus tradidisse. Noviterque per Philippum in maiori parte subti
liter
invenisse; et quia voces seu notulas proportionabiliter omnes in hoc
opere mensurare, prout longae vel breves, semibreves, ac mini
me
figurantur. Igitur ad valorem et figurationem ipsarum breviter procedamus.


Longa igitur est sub forma quadra habens tractum a parte dextra ascendentem
vel descendentem, vel duos, quorum dexter excedit sinistrum. Et
talis vocatur plica longa. Et valet tria tempora in modo perfecto, duo
autem in imperfecto. Modus perfectus cognoscitur per pausas, scilicet, quando pausae
inter longas sunt perfectae, vel quando de longa ad longam numerus ternarius
computatur. Modus autem
imperfectus est ipsas breves vel tempora per
numerum binarium computare. Et dicitur imperfectus eo quod numerus binarius
est imperfectus. Numeros vero ternarius perfectus est assumptus a Trinitate etcetera.
Exemplum omnium istorum:


Item longa licet valeat tria
tempora in modo perfecto sicut
dictum est, tamen tribus modis imperficitur. Videlicet quando sola brevis sequitur, aut
praecedit. Vel quando plures quam tres breves ipsam secuntur similiter
imperficitur. Ut hic patet.


Si autem duae, vel tres bre
ves tamen secuntur
ipsam longam
nulla sola brevi praecedente,
ipsa longa perfecta est; nisi punctus divisionis ponatur inter primam
brevem et secundam; vel inter primam et alias subsequentes. Similiter, longa
ante longam perfecta est. Et si longae addetur punctus perfectionis, perfecta est
et
in modo imperfecto. Ut hic patet:



Est autem quaedam alia nota; quae duplex longa vocatur. Et in duplo latiorem
ipsa longa. Talis autem valet .VI. tempora in modo perfecto, et quatuor in
modo imperfecto; et duobus modis tamen imperficitur. Videlicet, a sola brevi sequen
te
, vel praecedente. sicut inferius patebit, vel quando plures quam tres secuntur
ipsam. Et tunc non valet nisi quinque tempora. Ut hic patet.



Brevis sive forma quadrata figuratur, carens omni tractu. Si vero tractum
habuerit ante sinistram, vel duos quorum sinister longior sit dextro, tunc
illa, plica brevis appellatur; et valet tres semibreves in tempore
perfecto, duas autem imperfecto. Tempus perfectum est trium semibrevium assumpto
pro qualibet brevi. Tempus imperfectum est, quando dividitur per duas semi
breves
, variando, numerando, et mensurando, ut hic patet inferius. Volue cartam.



Item brevis tribus modis imper
ficitur
, videlicet, quando sola semi brevis ipsam sequitur, aut praecedit; vel quando sunt plures quam tres ipsam sequentes, ut hic patet.


Et si duae vel tres semibreves
secuntur tamen
nulla so
la
semibrevi praecedente,
perfecta est ipsa brevis, nisi punctus divisionis ponatur inter primam et secundam
semibrevem, vel alias subsequentes.


Item sicut longa ante longam est perfecta semper, sic brevis ante brevem
est perfecta semper. Et ex hoc sequitur quod similis ante similem non unquam
imperficitur. Etiam
punctus immediate postpositus perficit ipsam brevem
in tempore tamen imperfecto, nisi per divisionem modi forsitan poneretur, et
tunc in medio
.



Item brevis imperficitur dupliciter, videlicet, quando a sola minima sequente, vel etiam
a pluribus quam tres ipsam sequentes. Sed multi tenent quod imperficitur
per minimam a parte ante. Dico quod falsum est; si sequitur alia bre
vis quam maxime
. Sed forte dicam quod nullo modo; et ratio quia minima non
imperficit totam brevem igitur partem; cum partes sint duae; igitur aliquam istarum
non primam; quia prima similatur secunde; igitur secunda; et sic ex parte post.



Item brevium alia recta, alia altera. Recta, unius temporis; altera
duorum est
. Unde quotienscumque duae breves inveniuntur inter duas
longas, prima est recta, secunda est altera; et vocatur sic; quia alteratur
natura sua. Similiter quia quando duae breves inter punctum divisionis et longam
vel e converso prima est altera. Ut hic patet.



Est autem semibrevis ad modum corporis obliqui, et valet tres
minimas in prolatione maiori, duas in minori, et sic distinguitur
maior
et minor prolatio. Ut hic profertur.


Item semibrevis imperficitur
tribus modis sicut brevis et
longa. Primo quando sola minima
eam sequitur, vel precedit, vel quando plures quam tres ipsam
secuntur
, sicut dictum est de longis sive de longa.
hoc exemplum vacat



Si vero duae minimae tamen ipsam secuntur nulla sola minima praecedente
perfecta est, nisi punctus divisionis sequatur inter primam minimam et secundam
vel alias si fuerint subsequentes. Ut hic.


Item semibrevis tripliciter alteratur
sicut brevis, videlicet quando duae semibre
ves
inveniuntur inter duas semibreves; vel inter punctum divisionis
et brevem, vel e converso. Ut hic.


Minima etiam duobus modis
alteratur. Primo modo ut dictum est
de semibrevibus et brevibus
, scilicet, si duae minores inter duas maiores
etcetera. Sic igitur duabus minimis positis inter duas semibreves, secunda
est altera, nisi ad eas reducatur deest. Secundo modo si quinque
ponantur minimae pro uno videlicet tempore ultima est altera. Et
ratio
hujus est, quia ubicumque aliquid artificialiter deest, artificialiter debet reparari.
Sic est hic. Tertio modo minima alteratur si
duae ponantur inter
punctum divisionis
et maiorem. Ut patet per exemplum.


Et
est sciendum quod duplex est
punctus
, divisionis, scilicet, et perfectionis. Divisionis
dividendo brevem
, a longa
in modo perfecto. Semibrevem a minima brevi in tempore perfecto, mi
nimam a semibrevi in maiori prolatione
. Adhuc dividendo
minimas propter alterationem. Punctus vero perfectionis
est qui perficit
longam modo imperfecto. Perficit brevem tempore imperfecto. Perficit semi
brevem minori prolatione. Punctus enim divisionis de quo iam dictum est
potius dicitur imperfectionis
, quam perfectionis; quia imperficit longam dividendo
brevem, et hoc in modo perfecto; imperficit brevem dividendo semibre
vem
, et hoc in tempore perfecto; imperficit semibrevem dividendo mi
nimam
, et hoc in maiori prolatione. Est etiam punctus divisionis, qui
habet
dividere tempora, et hoc secundum ergo ssities:



Cum duplex sit modus, tempus et prolatio. Videndum est de signis per quae
distinguuntur. Quadrangulus cum tribus tactulis, ponitur pro modo
perfecto. Sed si ponatur cum duobus, ponitur pro modo imperfecto. Circulus
vero pro tempore dicas, sed pro perfecto. Et semicirculus pro tempore imperfecto
ponitur. Nam pro maiori prolatione ponere debemus tria puncta;
pro minori vero duo. Ut patet hic de omnibus.



Sciendum circa coloratas notas, quod rubeae vel nigrae ponuntur
ad doctrinam modi temporis
et prolationis. Ita quod si nigrae longae fu
erint
de modo perfecto. Rubeae de modo imperfecto, et e converso. Si nigrae
breves ponuntur pro tempore perfecto, et rubeae pro imperfecto, vel e converso.



Si vero semibreves nigrae pro maiori prolatione ponuntur, et rubeae
pro minori vel e converso. Sed advertendum de omnibus hijs, hoc totum habet verum
nisi forte
ad invicem ordinetur, scilicet, brevis cum longa, semibrevis cum
brevi. Et de omnibus veritas patet
in tenore de In arboris. Innova
fer animus.




Sincopa est partim seperatarum modi, temporis et prolationis reducentium
ad earum totum, secundum qualitatem et propriam ipsarum formam:



Ligaturarum autem alia ascendens, alia descendens. Et de hijs omnibus
tam ascendendo
, quam descendendo, videndum est. Sed de primis et ultimis
est sciendum, quod prima ligatura descendens sine tractu longa dicitur esse
sed si habuerit tractum a parte sinistra descendentem brevis est.
Praeterea omnnis quadra in fine ligature descendendo etiam est
longa. Sed dico in ascendendo quod tam prima quando est brevis; nisi tractum
habuerit a parte dextera descendentem et e converso. Sed si habuerit fuerit
ascendens vel descendens, et prima habuerit tractum sinistrum ascen
dentem, semper primae duae sunt
semibreves. Reliquae sequentes
breves
sunt. Ut hic apparet.



Pausa est vocum emmissio, seu aspiratio mensurata pro tot
temporibus quot continet spatia. Sed ultra tria non est abire. Et licet talis, pau
sa vocari possit
, tamen est doctrina; quia illa ultra tria est privatio temporis.
Sed alia unius partis precise. Est enim et alia pausa quae continet
medium
spatium, et talis est semibrevis et minimae. Sed haec
est doctrina
, quia quae ponitur sub linea est semibrevis, quae ponitur
super lineam
, est minimae. Ut hic apparet.



Explicit Deo gratias referamus Amen.




Select Witness

Cn

Sc

Su

Loader

Please Wait...